I NAM Learning Space

“ศูนย์การเรียน | NAM Learning Space” ตั้งอยู่ในพื้นที่ตำบลปลายโพงพาง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ที่กำลังดำเนินการจดทะเบียนจัดตั้งเป็นศูนย์การเรียนตามมาตรา 12 ซึ่งจัดตั้งโดย บริษัท สร้างสรรค์ปัญญา จำกัด ในฐานะภาคเอกชนที่ต้องการใช้ศักภาพของผู้ประกอบการร้าน “ไอน้ำ คาเฟ่แอนด์บาร์” เป็นฐานในการจัดการศึกษาและการเรียนรู้ ที่ไม่ใช่แค่ส่งเสริมการเรียนรู้ แต่เป็น “พื้นที่เจียระไน” ศักยภาพของเด็กและเยาวชนและผู้คนในจังหวัดสมุทรสงคราม

ท่ามกลางปัญหาใหญ่ของสังคมไทยว่าจะทำอย่างไรกับเด็กที่ “ไม่พอดี” กับโรงเรียนในรูปแบบเดิม ที่ตำบลปลายโพงพาง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม มีร้านกาแฟแห่งหนึ่งกำลังทดลองและหาคำตอบในเรื่องนี้

“ไอน้ำ คาเฟแอนด์บาร์” ไม่ได้กำลังขยายธุรกิจ แต่กำลังขอบเขตขยายความหมายของคำว่า “การศึกษา”ให้เชื่อมโยงกับชีวิต การทำงาน และเศรษฐกิจท้องถิ่นอย่างเป็นรูปธรรม ด้วยการลุกขึ้นมาเป็น “เจ้าของ” การจัดการศึกษาในพื้นที่ของตนเอง

พื้นที่สร้างสรรค์ รวมพลังสร้างการเรียนรู้ร่วมกันอย่างเท่าเทียม-

นายชิษนุวัฒน์ มณีศรีขำ ผู้ก่อตั้ง บริษัทสร้างสรรค์ปัญญาจำกัด เล่าว่า จุดตั้งต้นของแนวคิดนี้ ไม่ได้เริ่มจากคำถามว่า “จะตั้งศูนย์การเรียนอย่างไร” แต่เริ่มจากคำถามว่า “ภาคเอกชนจะใช้พื้นที่ของตนเองพัฒนาคนและการศึกษาในพื้นที่ได้อย่างไร” ร้านไอน้ำจึงถูกออกแบบให้เป็นมากกว่าสถานประกอบการ แต่เป็นพื้นที่เรียนรู้ที่มีชีวิต ให้ผู้เรียนได้ฝึกทักษะจากประสบการณ์จริง ทั้งการทำงาน การสื่อสาร ความรับผิดชอบ และการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า โดยเฉพาะสำหรับเด็กที่ “ไม่พอดี” กับระบบโรงเรียนในรูปแบบเดิม รวมถึงเด็กที่มีความต้องการพิเศษ

ทั้งนี้ ศูนย์การเรียน NAM Learning Space เกิดจากประสบการณ์ทำงานต้านการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่ (Area-based Education: ABE) ที่ได้รับการสนับสนุนจาก กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) ไม่ว่าจะเป็น

• โครงการจัดการศึกษาเชิงพื้นที่เพื่อลดความเหลื่อมล้ำ (ABE) การขับเคลื่อนการแก้ไขปัญหาเด็กและเยาวชนนอกระบบการศึกษาให้กลายเป็นศูนย์ หรือ Thailand Zero Dropout
• โครงการยุทธศาสตร์การสร้างโอกาสและความเสมอภาคทางการศึกษาสำหรับเด็กที่มีความต้องการพิเศษและเยาวชนกลุ่มเสี่ยง รวมทั้งครอบครัวเปราะบางบนฐานอาชีพที่เชื่อมโยงกับนิเวศท้องถิ่นในพื้นที่ภาคกลาง ตะวันตก และตะวันออก

ด้วยประสบการณ์เหล่านี้ทำให้ทีมงานพัฒนาแนวคิดแบบบูรณาการ มองเด็กไม่แยกจากครอบครัว ไม่แยกการศึกษาออกจากเศรษฐกิจชุมชน และไม่แยกทักษะชีวิตออกจากทักษะอาชีพ

วุฒิการศึกษาคือใบเบิกทาง แต่คุณภาพชีวิตคือเป้าหมาย

“ศูนย์เรียนรู้ I NAM Learning Space” จึงถูกออกแบบให้เป็นศูนย์การเรียนระดับมัธยมศึกษาที่ใช้ “สถานประกอบการ” เป็นฐานการเรียนรู้ โดยมีแนวคิดสำคัญคือ ไม่ทำให้ผู้เรียน “จบการศึกษาตามเกณฑ์” หากแต่ต้องทำให้เขา “ยืนอยู่ในสถานประกอบการได้จริง” ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ เข้าใจตนเอง และเห็นเส้นทาง ชีวิตของตนเองอย่างมั่นใจ เพราะวุฒิการศึกษาอาจเป็นใบเบิกทาง แต่คุณภาพชีวิตคือเป้าหมาย

ศูนย์การเรียนรู้ I NAM Leaming Space จึงออกแบบกระบวนการเรียนรู้ให้ผู้เรียนได้ฝึกความรับผิดชอบ ความมีวินัย การสื่อสาร การจัดการอารมณ์ และทักษะอาชีพควบคู่กันไป เพื่อไม่ให้การศึกษาเป็นเพียงโครงสร้างบนกระดาษ แต่เป็นพลังที่เปลี่ยนชีวิตได้จริง ผ่านการเรียนรู้ด้านอาชีพและนิเวศท้องถิ่น เช่น เรียนรู้เรื่องน้ำ วิถีชีวิตการดำเนินชีวิต และเศรษฐกิจฐานราก ควบคู่กับการได้รับวุฒิการศึกษาที่ได้รับการรับรองอย่างถูกต้อง ซึ่งรองรับทั้งเด็กทั่วไปและเด็กที่มีความต้องการพิเศษ โดยเริ่มทดลองจัดการศึกษาเรียนรู้ในรูปแบบบ้านเรียนก่อนยกระดับไปสู่ศูนย์เรียนรู้ I NAM Learning Space ในอนาคตอันใกล้

ด้วยแนวคิดดังกล่าว คาเฟ่จึงกลายเป็นห้องเรียน พนักงานกลายเป็นครูฝึก และงานอาชีพกลายเป็นเครื่องมือพัฒนาทักษะชีวิต เพื่อให้เด็กคนหนึ่งมีวิชาชีพติดตัวและยืนได้ด้วยตัวเอง เพราะหากศูนย์การเรียนทำหน้าที่เพียงมอบวุฒิ โดยไม่เชื่อมโยงกับทักษะอาชีพและบริบทเศรษฐกิจในพื้นที่ ปัญหาเด็กจบแล้วว่างงาน หรือไม่สามารถทำงานในสถานประกอบการได้ ก็จะยังคงอยู่ การทำงานเชิงพื้นที่ของบริษัท สร้างสรรค์ปัญญา จำกัด จึงมุ่งสร้าง “ความพร้อมต่อชีวิตจริง” มากกว่าการเร่งรัดให้จบหลักสูตร เพราะเป้าหมายไม่ใช่จำนวนผู้จบ แต่คือจำนวน ชีวิตที่สามารถพึ่งพาตนเองได้อย่างมั่นคง

รวมพลังสร้างนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิต

นอกจาก ศูนย์เรียนรู้ I NAM Learning Space บริษัท สร้างสรรค์ปัญญา จำกัด ยังทำหน้าที่เป็น “หน่วยจัดการเรียนรู้เชิงพื้นที่” ที่เชื่อมประสานกลไกต่าง ๆ เข้าด้วยกันอย่างเป็นระบบ โดยเฉพาะภาคเอกชนอย่าง บริษัทโรแยล พลัส จำกัด (มหาชน) และ บริษัท ไซโน โลจิสติกส์ คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) ที่เข้ามาร่วมเติมเต็มให้ผู้เรียนได้มีพื้นที่กลางที่ปลอดภัย สร้างสรรค์ และพร้อมต่อการฝึกทักษะชีวิตและทักษะอาชีพ

ความร่วมมือนี้จึงไม่ใช่เพียงการสนับสนุนงบประมาณ หากเป็นภาพสะท้อนของภาคเอกชนที่ร่วมกันรับผิดชอบต่ออนาคตของเด็กและเยาวชนในพื้นที่ ผ่านกลไกกลางอย่าง กสศ. ที่ทำหน้าที่เป็น “โช่ข้อกลาง”เชื่อมร้อยความตั้งใจของหลายองค์กรให้กลายเป็นพลังเดียวกัน และนำไปสู่การออกแบบ “นิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิต” (Lifelong Learning) ที่ครอบคลุมตั้งแต่ปฐมวัย ประถมศึกษา มัธยมศึกษา ไปจนถึงอาชีวศึกษา ได้แก่ 1. ศูนย์การเรียน | NAM Learning Space ระดับมัธยมศึกษา 2. ศูนย์การเรียนปัญญ์ฟาร์มสุข สำหรับระดับประถมศึกษาและเด็กที่มีความต้องการพิเศษ 3. ศูนย์การเรียนข้าวใหม่ปลามัน ด้านอาชีวศึกษา

ซึ่งทั้งสามแห่งอยู่ระหว่างการจดจัดตั้งเป็นศูนย์การเรียนตามมาตรา 12 ตามพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 โดยทำงานเชื่อมต่อกับศูนย์พัฒนาเด็กเล็กวัดบางจะเกร็ง (ศพด.) เพื่อให้เส้นทางการเรียนรู้ของเด็กไร้รอยต่อของวัยเรียน และออกแบบโครงสร้างรองรับเด็กทุกช่วงวัยอย่างเป็นระบนระบบ ตั้งแต่ต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำเพื่อไม่ให้ “ช่วงวัย” ใดกลายเป็นจุดหลุดร่วงของโอกาส และเพื่อให้การศึกษาเชิงพื้นที่ทำหน้าที่เป็น “กลไก” ป้องกันความเหลื่อมล้ำได้ตั้งแต่ฐานราก

สำหรับนายชิษนุวัฒน์ ศูนย์การเรียนมาตรา 12 ไม่ใช่เพียงกลไกทางกฎหมายเพื่อให้เด็กได้วุฒิเร็วขึ้นหากแต่เป็น “เครื่องมือ” ที่ต้องเชื่อมการศึกษากับชีวิตจริง เด็กอาจใช้เวลาเรียน 6 เดือนหรือ 1 ปีจบวุฒิ แต่สิ่งที่สำคัญกว่านั้นคือ เขาต้องอ่านออกเขียนได้ ใช้เทคโนโลยีเป็น ดูแลสุขภาพตนเองได้ และอยู่ในสังคมได้อย่างมีศักดิ์ศรี

“ศูนย์การเรียน | NAM Learning Space จึงสะท้อนบทบาทใหม่ของภาคเอกชนในฐานะ “เจ้าภาพการศึกษา” ที่ใช้ธุรกิจและต้นทุนความรู้รวมทั้งทรัพยากรของตนเองเป็นพื้นที่สร้างโอกาสให้กับชีวิตที่หลากหลาย เพราะศูนย์การเรียนอาจไม่ใช่คำตอบของทุกพื้นที่ แต่ในพื้นที่ที่มีความตั้งใจ เข้าใจบริบทชีวิตของตนเองและพร้อมจะร่วมมือกัน ศูนย์การเรียนอาจเป็นประตูแห่งโอกาสที่ทำให้การศึกษาไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลังอย่างแท้จริง”