“แม่นุ้ย” กับการเป็น “นิเวศการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่น” บนพื้นที่สร้างสรรค์เพื่อลูกคนพิเศษ…

เมื่อเด็กพิเศษหลายคนไม่สามารถเรียนรู้ในโรงเรียนปกติได้ ดังนั้น ทำอย่างไรจะสร้างพื้นที่สร้างสรรค์ ซึ่งเป็นพื้นที่สำหรับโอกาสให้พวกเขาได้รับการศึกษาและการเรียนรู้อย่างเท่าเทียมไม่ต่างจากเด็กเยาวชนทั่วไป  

ขณะเดียวกันกสศ. เชื่อว่า“ชุมชน” คือ “คานงัด” สำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของเด็กพิเศษและครอบครัวเปราะบาง โดยร่วมกับหุ้นส่วนการศึกษาเพื่อสร้างเส้นทางการเรียนรู้ที่ไม่สิ้นสุด ซึ่งไม่ใช่การเรียนรู้แบบแยกส่วนเฉพาะเด็กพิเศษ แต่เป็นการสร้าง “ห้องเรียนขนาดใหญ่” ให้เด็กและครอบครัวเรียนรู้ไปพร้อม ๆ กัน และนำไปสู่การปลดล็อกศักยภาพที่แท้จริงของพวกเขาได้ในที่สุด

Learn to Unlock จึงอยากชวนทุกคนทำความรู้จักกับเรื่องราวของ “แม่นุ้ย” นางสาวอัญชนา สายนิยม ที่เป็นตัวอย่างในการสร้างพื้นที่สร้างสรรค์ที่เริ่มต้นจากบริบทของครอบครัวให้กับลูกชายคนพิเศษตลอดหลายปีที่ผ่านมา

“สิ่งที่เด็กพิเศษและครอบครัวอยากได้ ไม่ใช่ความสงสาร แต่คือความเข้าใจ และเปิดใจเรียนรู้ร่วมกับเด็กที่มีความต้องการพิเศษ ที่มีความหลากหลายและมีศักยภาพในแบบของตนเอง หากเราเข้าใจและสามารถออกแบบการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับเด็กกลุ่มนี้ได้ เขาก็จะสามารถเติบโตและอยู่ร่วมกับคนอื่น ๆ ในสังคมได้อย่างเสมอภาค เพราะเราเชื่อว่าเด็กทุกคนเรียนรู้ได้”

แม่นุ้ย กล่าว

แม่นุ้ย เล่าว่า หลายปีที่ผ่านมาเธอ 2 คนแม่ลูกได้มีโอกาสเข้าไปร่วมกิจกรรมเรียนรู้กับ “กลุ่มปัญญาปลูกฟาร์มสุข” ซึ่งปัจจุบันได้มีการจัดตั้งเป็น “ศูนย์การเรียนปัญญ์ฟาร์มสุข” ตามมาตรา 12 ซึ่งเปิดพื้นที่ให้เด็กพิเศษได้เรียนต่อในระดับมัธยมศึกษาตอนต้นและมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยมีแผนการจัดการศึกษาสำหรับผู้เรียนที่มีความต้องการจำเป็นพิเศษ ซึ่งเกิดขึ้นภายใต้การขับเคลื่อนงานร่วมกันของภาคีเครือข่าย กสศ. ในจังหวัดสมุทรสงคราม

สำหรับแม่นุ้ยพื้นที่แห่งนี้คือนิเวศแห่งความเอื้อเฟื้อที่เติมเต็มกำลังใจให้เธอซึ่งเป็นแม่เลี้ยงเดี่ยวที่ต้องดูแลลูกชายที่เป็นออทิสติกได้มีพลังขึ้นมา และยังได้เรียนรู้ทักษะอาชีพที่นำมาประยุกต์เป็นอาชีพที่บ้านได้ ที่สำคัญกิจกรรมต่าง ๆ ทำให้เธอและลูกชายได้เรียนรู้ร่วมกัน เช่น การทำขนม ทำไข่เค็ม ฯลฯ ซึ่งเป็นการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำที่ช่วยฝึกสมาธิและเสริมพัฒนาการให้ลูกชาย ปัจจุบันเธอได้ก้าวสู่บทบาทใหม่ โดยร่วมเป็นคณะทำงานของกลุ่มปัญญาปลูกฟาร์มสุข และหลายครั้งได้รับหน้าที่เป็น “วิทยากร” ถ่ายทอดความรู้ให้ผู้อื่น

อนึ่ง แม่นุ้ย ได้เล่าย้อนไปถึงความภาคภูมิใจในช่วงเวลาที่ผ่านมาว่า พื้นที่รอบบ้านของเธอเป็นคลอง และโดยธรรมชาติของเด็กพิเศษเขามักจะอยู่ไม่นิ่ง ซึ่งเธอก็ไม่รู้ว่าจะทำอย่างไรให้ลูกยอมอยู่ในพื้นที่สำหรับการเรียนรู้ได้ กระทั่งในที่สุด จึงเลือกที่จะพาลูกล่องเรือไปด้วยกัน ไปร้องเพลงกันในเรือ เรียนรู้กันไปจากบรรยากาศข้างทาง นอกจากนั้น สิ่งที่ได้จากการไปเรียนรู้ร่วมกับกลุ่มปัญญาปลูกฟาร์มสุขคือ เธอพยายามให้ลูกเข้าไปเรียนรู้การอยู่ร่วมกับคนอื่น ๆ ในสังคม โดยเฉพาะเรื่องการปฏิสัมพันธ์ เพราะครอบครัวที่มีกันแค่ 2 คนแม่ลูก

“ในฐานะแม่ เราได้เรียนรู้ที่จะเป็นนิเวศรอบตัวที่เอื้อให้เกิดการเรียนรู้ให้กับลูกในทุก ๆ ด้าน เพื่อเตรียมความพร้อมให้เขาในวันที่ไม่มีเรา เขาจะต้องพร้อมปรับตัวเสมอ และต้องมีทักษะเพื่อความอยู่รอด”

แม่นุ้ย บอกว่า บ้านของเธออยู่ที่อำเภอบ้านแพ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่รายล้อมไปด้วยสวนและคลอง ไม่มีถนนสำหรับการสัญจรไปมา เวลาเดินทางไปไหนต้องใช้การพายเรือผ่านลำคลองเท่านั้น ดังนั้นเรื่องการเดินทางจึงค่อนข้างลำบาก เวลาจะเดินทางไปไหนมาไหน หรือจะเดินทางไปร่วมเรียนรู้ที่กลุ่มปัญญาปลูกฟาร์มสุข ซึ่งอยู่ในตัวจังหวัดสมุทรสงคราม เธอสองคนแม่ลูกจะต้องพายเรือออกจากบ้าน เพื่อไปขึ้นรถสองแถวที่สถานีรถไฟ เพื่อนั่งรถไฟต่อไปที่จังหวัดสมุทรสงคราม

“แม้การเดินทางจะยากลำบาก แต่ทุกครั้งที่ไปเรามีความสุขมาก และเราเรียกพื้นที่แห่งนี้ว่า ‘พื้นที่ปลอดภัย’ เพราะที่นี่มีแม่ ๆ ที่มีลูกเป็นออทิสติกเหมือนกัน เผชิญสถานการณ์ชีวิตที่คล้ายคลึงกัน การเข้าไปร่วมเรียนรู้ที่นี่เหมือนเรามีเพื่อนที่เข้าใจ ได้แลกเปลี่ยนประสบการณ์ในการดูแลลูก แลกเปลี่ยนองค์ความรู้เล็ก ๆ น้อย ๆ ที่จะต่อยอดอาชีพได้ นับเป็นการเติมเต็มสิ่งที่ขาดหายภายในใจ”

สุดท้าย อยากจะบอกกับทุกคนว่า ครอบครัวที่มีลูกออทิสติกต่างก็ต้องการการยอมรับในคุณค่าและศักยภาพที่มี ดังนั้น การมีพื้นที่สร้างสรรค์ มีนิเวศแวดล้อมที่เอื้อต่อบริบทชีวิต และมีโอกาสในการเข้าถึงการเรียนรู้ เป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้เราเชื่อมั่นในคุณค่าของตัวเอง และหนึ่งในความภูมิใจของคนเป็นแม่ จากวันแรก ๆ ที่เราพายเรือพาลูกออกไปเรียนรู้ตั้งแต่ฝึกท่อง ก ไก่ ข ไข่ แต่พอมาถึงทุกวันนี้ เราพายเรือพาลูกออกไปทำงาน รู้สึกว่า “เราเองก็เก่งนะ” ที่เข้มแข็งและเป็นนิเวศที่โอบอุ้มหนุนเสริมการเติบโตของลูกมาจนถึงทุกวันนี้ได้