Learn to Unlock: สะพานเชื่อมโอกาสสู่ “การเรียนรู้เพื่ออยู่รอด” หน่วยจัดการเรียนรู้ภาคกลาง ตะวันตก และตะวันออก

“สะพาน” ไม่ได้มีหน้าที่พาผู้คนเดินข้ามเพียงอย่างเดียว แต่ยังทำให้ผู้คนจากหลายฝั่งได้มาพบกัน

เช่นเดียวกับการเรียนรู้ของหน่วยจัดการเรียนรู้ภาคกลาง ตะวันตก และตะวันออก ที่กำลังทำหน้าที่ “เชื่อม” ผู้คน ความรู้ ทรัพยากร และโอกาส เข้าหากัน เพื่อให้คนเปราะบาง คนพิการ เยาวชน ครอบครัว และชุมชน ได้ค้นพบเส้นทางใหม่ของชีวิตผ่านการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์ชีวิตจริง

ร่วม Learn (เรียนรู้) เสียงสะท้อนจากตัวแทนหน่วยจัดการเรียนรู้ภาคกลาง ตะวันตก และตะวันออกทั้ง 9 หน่วยจัดการเรียนรู้ที่จะมาร่วมกัน Unlock ศักยภาพ ความเป็นไปได้ใหม่ ๆ ในการทำหน้าที่เป็น “สะพานเชื่อมแห่งโอกาส” ที่ทำให้ผู้คนก้าวข้ามข้อจำกัดของตนเองไปสู่การพึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืน

เชื่อมการเรียนรู้…ให้ตอบโจทย์ชีวิต

การออกแบบการเรียนรู้ที่ดี อาจไม่ได้เริ่มต้นจากการสอน แต่เริ่มจากการเข้าใจผู้เรียนและบริบทชีวิตของเขา นายกิตติมศักดิ์ จันทร์ทรง มูลนิธิบ้านร่มพระคุณ จังหวัดพิษณุโลก หน่วยจัดการเรียนรู้นวัตกรรมต่อเนื่องเล่าว่า  Learn สำคัญจากการทำงานร่วมกับ กสศ. ทำให้ตระหนักว่า “หากจะส่งเสริมการเรียนรู้ ต้องมีกระบวนการ มีเทคนิค และต้องฟังความต้องการของผู้ร่วมเรียนรู้” ซึ่งเรื่องนี้ช่วย “Unlock รูปแบบการทำงาน” ของคณะทำงานให้เปลี่ยนจากสอนทุกอย่างที่รู้ไปสู่ “การจัดกระบวนการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นอย่างมีส่วนร่วม” เพื่อให้ผู้ร่วมเรียนรู้เป็นเจ้าของการเรียนรู้ด้วยตนเอง

เมื่อการเรียนรู้เริ่มตอบโจทย์ชีวิต เป้าหมายจึงไม่ได้หยุดอยู่แค่การถ่ายทอดความรู้ แต่คือการสร้างศักยภาพให้ผู้คนสามารถดูแลชีวิตของตนเองได้ในระยะยาว

ในมุมของ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธงชัย อามาตยบัณฑิต มหาวิทยาลัยราชภัฏเพชรบูรณ์ หน่วยจัดการเรียนรู้ทั่วไป มองว่า เป้าหมายสำคัญในการทำงานครั้งนี้คือ “ส่งเสริมการเรียนรู้ให้กลุ่มเปราะบางในพื้นที่มีศักยภาพในการดูแลตนเองและครอบครัวได้อย่างครอบคลุมทุกมิติ” ขณะเดียวกันก็ต้องการเรียนรู้เพื่อ “Unlock วิธีส่งต่อการทำงานส่งเสริมการเรียนรู้ร่วมกับหน่วยงานอื่น ๆ ในพื้นที่เพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงเชิงระบบ”

ขณะเดียวกัน ยังมีผู้คนอีกจำนวนมากที่แม้อยากเรียนรู้ แต่กลับมีข้อจำกัดจากเงื่อนไขของชีวิต นางสาววราภรณ์ นันเป้ง จากชมรมผู้ปกครองคนพิการทางสติปัญญาจังหวัดสระบุรี หน่วยจัดการเรียนรู้ทั่วไป สะท้อนว่า ในสังคมยังมีคนพิการและครอบครัวอีกจำนวนมากที่ขาดโอกาส โดยเฉพาะผู้ดูแลที่มีภาระในชีวิตประจำวัน งานครั้งนี้จึงมุ่ง Unlock โอกาสการเรียนรู้ เพื่อให้พวกเขาสามารถพึ่งพาตนเองได้ในรูปแบบที่สอดคล้องกับชีวิตจริงของแต่ละครอบครัว

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่ว่า “ใครควรเรียนรู้อย่างไร” แต่คือ “จะออกแบบการเรียนรู้อย่างไรให้เหมาะกับบริบทชีวิตของแต่ละคน” ซึ่งในประเด็นนี้ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ชูศักดิ์ เอื้องโชคชัย คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ สระบุรี หน่วยจัดการเรียนรู้ทั่วไป มองว่า การเรียนรู้มีหลายรูปแบบ และอาจตอบไม่ได้ชัดว่าใครเหมาะกับการเรียนรู้รูปแบบใด แต่สิ่งสำคัญคือเราต้องบูรณาการการเรียนรู้เข้ากับวิถีชีวิต ซึ่งการร่วมงานกับ กสศ. ครั้งนี้ เป็นโอกาสที่อยากร่วมหาคำตอบไปด้วยกันว่าจะ “Unlock ระบบนิเวศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ตลอดชีวิตของผู้คนในพื้นที่ต่าง ๆ ได้อย่างไร”

เชื่อมพลังเครือข่าย เชื่อมผู้คน…สู่การพึ่งพาตนเอง

เมื่อการเรียนรู้เริ่มจากการพัฒนาคนทำงานในพื้นที่ การเปลี่ยนแปลงก็มีโอกาสขยายไปสู่ผู้คนในชุมชนได้กว้างขึ้น สำหรับ นายขวัญเมือง อยู่นาน วิสาหกิจชุมชนกลุ่มกะปิคลองด่านชุมชน 3 จังหวัดสมุทรปราการ หน่วยจัดการเรียนรู้ทั่วไป บอกว่า“ต้องการ Unlock ความคิดและศักยภาพในการทำงานของคณะทำงานวิสาหกิจชุมชนฯ” เพราะในพื้นที่มีพี่น้องชาวประมงที่รายได้ไม่มั่นคง และกลุ่มเปราะบางจำนวนมาก และเราเชื่อว่า “การเรียนรู้เป็นเครื่องมือที่จะช่วยให้เขาต่อยอดอาชีพหรือมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้” ดังนั้นเราจึงต้องพาตัวเองมาเรียนรู้ก่อนที่จะทำหน้าที่เป็นหน่วยจัดการเรียนรู้ให้คนในพื้นที่ต่อได้ 

ในอีกพื้นที่หนึ่ง การเรียนรู้กำลังทำหน้าที่เป็น “สะพาน” เชื่อมโอกาสให้กับผู้คนที่กำลังเผชิญความเปราะบางของชีวิต นายตระกูล สว่างอารมณ์ จากวิสาหกิจชุมชนท่องเที่ยวเชิงนิเวศและโฮมสเตย์บ้านเขาใหญ่ จังหวัดชลบุรี หน่วยจัดการเรียนรู้ทั่วไป ที่มองเห็นปัญหาของทั้งวัยแรงงานและเยาวชนกลุ่มเสี่ยงในพื้นที่ จึงตั้งใจ Unlock การเรียนรู้ให้เกิดขึ้นกับคนทุกกลุ่ม พร้อมทำหน้าที่เป็น “สะพานเชื่อมโอกาสและความรู้ใหม่ ๆ” เพื่อให้ผู้คนสามารถนำไปใช้สร้างคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้จริง

ขณะที่บางพื้นที่ การเปลี่ยนแปลงเริ่มต้นจากผู้ที่เคยเป็น “ผู้ร่วมเรียนรู้” มาก่อน เรื่องราวของ นายสุวิทย์ สังขวทัญญู วิสาหกิจเพื่อแปรรูปผลผลิตบ้านกองม่องทะ จังหวัดกาญจนบุรี หน่วยจัดการเรียนรู้ทั่วไป สะท้อนให้เห็นพลังของการเรียนรู้ที่ส่งต่อได้ จากอดีตผู้ร่วมเรียนรู้ ที่วันนี้ก้าวขึ้นมาเป็นหน่วยจัดการเรียนรู้ด้วยตัวเอง เพราะต้องการ Unlock โอกาสในการเข้าถึงการเรียนรู้ของคนในชุมชน พร้อมสร้างกลไกคนรุ่นใหม่ให้ลุกขึ้นมาร่วมสร้างการเรียนรู้ไปด้วยกัน

และเมื่อมีพื้นที่ให้ผู้คนได้พบปะ แลกเปลี่ยน และทำงานร่วมกัน การเรียนรู้ก็ไม่ได้เติบโตเฉพาะในตัวบุคคล แต่ขยายไปสู่ทั้งเครือข่าย นางทิวาพร ศรีวรกุล บริษัท ประชารัฐรักสามัคคีกาญจนบุรี จังหวัดกาญจนบุรี หน่วยจัดการเรียนรู้นวัตกรรมต่อเนื่อง เล่าว่า Learn ที่สำคัญที่ได้ทำงานกับ กสศ. คือ “การสร้างเครือข่าย และการมีพื้นที่กลางสำหรับแลกเปลี่ยนเรียนรู้” เพราะสิ่งเหล่านี้จะช่วย Unlock ศักยภาพของคณะทำงาน เครือข่าย ผู้ร่วมเรียนรู้ และครอบครัว ให้สามารถเติบโตไปพร้อมกันอย่างยั่งยืน

เชื่อมศักยภาพ…สู่อนาคตที่ยั่งยืน

การเรียนรู้ไม่ได้มีเพียงตำราและห้องเรียน ศิลปะเองก็สามารถเป็นพื้นที่ที่ทำให้ผู้คนค้นพบคุณค่าของตนเองได้เช่นกัน ด้าน นายมานพ มีจำรัส วิสาหกิจชุมชนสวนศิลป์บ้านดิน จังหวัดราชบุรี หน่วยจัดการเรียนรู้ทั่วไป จึงเลือกใช้ศิลปะและศาสตร์ด้านการแสดงเป็นเครื่องมือสร้างการเรียนรู้ เพราะเชื่อว่าการแสดงช่วยให้ผู้คนกล้ายอมรับและเข้าใจตัวเอง ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการ Unlock ศักยภาพในการดำรงชีวิต และต่อยอดสู่เส้นทางการเรียนรู้ที่เหมาะสมกับชีวิตของแต่ละคนได้อย่างมั่นคง

แม้แนวทางการทำงานของแต่ละหน่วยจะมีความแตกต่างกัน แต่ทุกเรื่องราวกำลังพาไปสู่เป้าหมายเดียวกัน คือการทำให้ “การเรียนรู้” เป็นสะพานที่เชื่อมผู้คนกับโอกาส เชื่อมศักยภาพกับอนาคต และเชื่อมชุมชนกับการพัฒนาที่ยั่งยืน เพราะเมื่อการเรียนรู้เริ่มต้นจากชีวิตจริง และเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วมในการออกแบบเส้นทางของตนเอง การเปลี่ยนแปลงก็จะไม่หยุดอยู่แค่คนคนหนึ่ง แต่จะค่อย ๆ ขยายผลไปสู่ครอบครัว ชุมชน และสังคมในวงกว้าง

นี่คือ Learn to Unlock ของหน่วยจัดการเรียนรู้ภาคกลาง ตะวันตก และตะวันออก ที่กำลังสร้าง “สะพานเชื่อมโอกาส” ให้การเรียนรู้กลายเป็นพลังของการอยู่รอด และเป็นรากฐานของการพัฒนาคุณภาพชีวิตอย่างยั่งยืน